# CHP İç Seçim Sistemi ve Kurultay Yönetmeliği Analizi

Cumhuriyet Halk Partisi (CHP), Türkiye'de parti içi yarışın, hiziplerin ve kurultay rekabetinin en dinamik işlediği siyasi partidir. Eylül 2024'te toplanan 20. Olağanüstü Tüzük Kurultayı ile tüzükte demokratikleşme ve ön seçim yönünde köklü değişiklikler yapılmıştır.

---

## 1. Delege ve Kurultay Sistemi

- **Mahalle Delege Seçimleri:**
  - Partiye kayıtlı tüm üyelerin mahalle sandıklarında oy kullanmasıyla yapılır.
  - Genellikle "Kırmızı Liste", "Mavi Liste", "Beyaz Liste" gibi ekipler yarışır.
- **İlçe ve İl Kongreleri:**
  - İlçe kongrelerinde en fazla 400, il kongrelerinde en fazla 600 delege oy kullanır.
  - İl kongrelerinde Büyük Kurultay delegeleri (milletvekili sayısının iki katı) seçilir.
- **Kurultay Yapısı:**
  - Yaklaşık 1.200 seçilmiş delege + PM üyeleri, YDK üyeleri ve milletvekillerinden oluşan yaklaşık 1.350 delege oy kullanır.

---

## 2. Genel Başkan, Parti Meclisi ve YDK Seçimleri

- **Genel Başkan Adaylığı ve Seçimi:**
  - Aday olabilmek için Kurultay üye tamsayısının en az **%5'inin yazılı imzası** gerekir (Tüzük reformu ile adaylık barajı düşürülmüştür).
  - İlk iki turda salt çoğunluk; üçüncü turda en çok oyu alan seçilir.
- **Parti Meclisi (PM) Seçimi:**
  - **60 üyeden** oluşur:
    - **52 üye:** Kurultay delegelerince doğrudan seçilir.
    - **8 üye:** Bilim, Kültür ve Sanat Platformu (BKSP) kontenjanından Genel Başkanın önerdiği 12 aday arasından Kurultayca seçilir.
- **Çarşaf Liste vs. Blok Liste:**
  - CHP Tüzüğüne göre **asıl olan Çarşaf Liste**dir. Adayların isimleri tek bir oy pusulasında yer alır ve delegeler tercih ettikleri isimleri tek tek işaretler.
  - Kurultayın salt çoğunluğunun kararıyla Blok Liste yöntemine geçilebilir.
- **Kotalar ve Cinsiyet/Gençlik Temsili:**
  - **%33 Cinsiyet Kotası (Kadın Kotası):** Fermuar veya liste düzeltme yöntemiyle uygulanır.
  - **%20 Gençlik Kotası (30 yaş altı):** Oy sıralamasında kota altındaki adaylar yukarı çekilerek organlara dahil edilir.

---

## 3. Aday Belirleme ve Ön Seçim Sistemi (2024 Tüzük Reformu)

- **Ön Seçim Esası:**
  - Yeni tüzük uyarınca milletvekili ve yerel seçim adaylarının belirlenmesinde **hakim denetiminde ön seçim** veya **örgüt denetiminde ön seçim (temayül)** temel kural haline getirilmiştir.
- **Genel Merkez Kontenjanı Sınırı:**
  - Genel Merkezin doğrudan atama yapabileceği kontenjan oranı sınırlandırılmış, bir kişinin üst üste kontenjandan aday gösterilmesi kısıtlanmıştır.
- **Dönem Sınırı Kuralı:**
  - Milletvekilliği ve yerel yönetim adaylıklarında belirli dönem sınırı ve örgütsel değerlendirme kriterleri tüzüğe eklenmiştir.